واژه‌نامه‌ی مهندسی هوش مصنوعی
معادل فارسی و توضیح کوتاه اصطلاحات هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و مهندسی LLM که در دوره‌ی فارسی مهندسی هوش مصنوعی از صفر به کار رفته‌اند.
- آدرس‌دهی با محتواContent-addressed
- آرتیفکت‌های شطرنجیCheckerboard Artifacts
- آزمون در زمان آموزشTraining-Time Test (TTT)
- آزمون فرضHypothesis testing
- آزمون مقایسه‌ای سیستماتیکAblation
- آستانهThreshold
- آستانه‌ی درون‌یابیInterpolation Threshold
- آشکارسازی فعالیت صوتیVoice Activity Detection (VAD)
- آگاه به چیدمانLayout-aware
- آلودگی داده‌هاData Contamination
- آلوده‌سازی ابزارTool Poisoning
- آمار توصیفیDescriptive statistics
- آماره‌های متحرکRolling Statistics
- آماره‌های متحرکRunning Statistics
- آموزش آگاه از کوانتیزه‌سازیQuantization-aware training (QAT)
- آموزش با دو تابع زیانTwo-loss training
- آموزش بدون شبیه‌سازیSimulation-free training
- آموزش توزیع‌شدهDistributed Training
- آموزش کمتر از حد بهینهUnder-training
- آموزش متخاصمAdversarial Training
- آموزش متمرکز، اجرای نامتمرکزCentralized Training with Decentralized Execution (CTDE)
- آمیخته‌ای از متخصصانMixture of Experts (MoE)
- آنتروپی متقاطعCross-Entropy
- آنتروپی متقاطع با برچسب نرمSoft cross-entropy
- آنتروپی متقاطع دودوییBinary Cross-Entropy
- آنتولوژی بستهClosed Ontology
- آی‌پی آداپتورIP-Adapter
- ابر نقاطPoint Cloud
- ابزار یافتن نرخ یادگیریLearning rate finder
- ابهام‌زداییDisambiguation
- اپسیلون ماشینMachine epsilon
- اتصال باقیماندهResidual connection
- اتصال جهشیSkip connection
- اتصال راه‌دور با اس‌اس‌اچRemote SSH
- اتصال مجدد به نشستReattach
- اتصال والیومVolume mount
- اتصال‌دهندهConnector
- اتنشنAttention
- اتنشن با بایاس‌های خطیAttention with Linear Biases (ALiBi)
- اتنشن پرس‌وجوی گروه‌بندی‌شدهGrouped-Query Attention
- اتنشن پرس‌وجوی گروه‌بندی‌شدهGrouped-Query Attention (GQA)
- اتنشن پنجره‌ایWindow attention
- اتنشن پنجره‌ی لغزانSliding Window Attention (SWA)
- اتنشن پنجره‌ی لغزانSliding-Window Attention
- اتنشن تجزیه‌شدهFactorized attention
- اتنشن ترکیبیhybrid attention
- اتنشن تفاضلیDifferential Attention
- اتنشن تفکیک‌شدهDivided Attention
- اتنشن تنکSparse Attention
- اتنشن تنک درونیNative Sparse Attention (NSA)
- اتنشن جمعیAdditive Attention
- اتنشن چندپرس‌وجوMulti-Query Attention
- اتنشن چندسرMulti-Head Attention
- اتنشن چندسر نهفتهMulti-head Latent Attention
- اتنشن چندسر نهفتهMulti-Head Latent Attention (MLA)
- اتنشن درختیTree Attention
- اتنشن ضرب داخلی مقیاس‌شدهScaled Dot-Product Attention
- اتنشن ضربیMultiplicative Attention
- اجرای مشتاقانهEager execution
- اجرای نامرتبOut-of-order execution
- احتمال ادامه‌یافتنContinuation probability
- ادغام امتیازScore fusion
- ادغام بازیابیRetrieval fusion
- ادغام زودهنگامEarly Fusion
- ادغام متقابل رتبه‌هاReciprocal Rank Fusion (RRF)
- ارجاع پل‌زنندهBridging Anaphora
- ارجاع زمانیTemporal Grounding
- ارجاع‌دهی مکانیGrounding
- ارزیابی حسیVibes-eval
- ارزیابی خط‌مشیPolicy Evaluation
- ارزیابی خطیLinear Probe
- ارکستراسیونOrchestration
- اسپکتروگرام لگاریتمی مِلLog-mel
- اسپکتروگرام مِلMel spectrogram
- استامپ تصمیمDecision Stump
- استانداردسازیStandardization
- استانداردسازیCanonicalization
- استخراج باز اطلاعاتOpen IE
- استخراج رابطهRelation Extraction (RE)
- استخراج نمونه‌های نیمه‌دشوارSemi-hard mining
- استخراج ویژگیFeature Extraction
- استدلال چندمرحله‌ایMulti-hop Reasoning
- استراید (گام لغزش)Stride
- استریمینگStreaming
- استفاده از ابزارهای بصریVisual tool use
- استقرار تفکیک‌شده‌ی تصویر و زبانDecoupled Vision-Language Deployment (DvD)
- استقرار در سایهShadow deployment
- استقلال خطیLinear independence
- استقلال شرطیConditional independence
- استلزام متنیTextual Entailment
- استناد در تولیدGeneration grounding
- استنتاج آنلاینOnline inference
- استنتاج دسته‌ایBatch inference
- استنتاج روی لبهEdge inference
- استنتاج زبان طبیعیNatural Language Inference (NLI)
- اسکژولرScheduler
- اسکژولر صعودی رزولوشنResolution ramp
- اسکیمای اقدامAction schema
- اسکیمای JSONJSON Schema
- اسنپ‌شاتSnapshot
- اشارهMention
- اشباعSaturation
- اشتراک پارامترهاParameter sharing
- اشتراک روی اجتماع (IoU)Intersection-over-Union (IoU)
- اشتراک ماتریس وزن‌هاWeight Tying
- اطلاعات متقابلMutual Information
- اطلاعات ممتازPrivileged Information
- اعتبارسنجی پیش‌روندهWalk-Forward Validation
- اعتبارسنجی متقاطعCross-Validation
- اعتبارسنجی متقاطع تودرتوNested Cross-Validation
- اعداد دوگانهDual Numbers
- افزایش دادهAugmentation
- افزایش داده‌ی طیفی (SpecAugment)SpecAugment
- اقدام متقابلCountermeasure (CM)
- اکشن‌اکسپرت تطبیق جریانFlow-matching action expert
- الگوریتم ویتربیViterbi Algorithm
- الگوریتم Double DQNDouble DQN
- الگوی چتchat template
- الگوی طراحی مرکبComposite Pattern
- الیاسینگ (تداخل فرکانسی)Aliasing
- امبدینگEmbedding
- امبدینگ ایستاStatic embedding
- امبدینگ تکه‌هاPatch Embedding
- امبدینگ تنکSparse embedding
- امبدینگ فرضی سندHypothetical Document Embeddings (HyDE)
- امبدینگ کلمهWord embedding
- امبدینگ متراکمDense embedding
- امبدینگ مکانیPositional Embedding
- امبدینگ مکانی چرخشیRotary Position Embedding (RoPE)
- امبدینگ موقعیت دورانی چندحالتهMultimodal RoPE (M-RoPE)
- امبدینگ وابسته به متنContextual embedding
- امبدینگ‌های ماتریوشکاMatryoshka embeddings
- امبدینگ‌های متصل (هم‌رسان)Tied Embeddings
- امتیاز سیلوئتSilhouette score
- امتیاز CLIPCLIP score
- امتیاز F1F1 Score
- امتیاز Macro-F1Macro-F1
- امید ریاضی-بیشینه‌سازیExpectation-Maximization (EM)
- انباشت گرادیانGradient Accumulation
- انتخاب ابزارTool Choice
- انتخاب ویژگیFeature Selection
- انتزاع ماژولModule Abstraction
- انتسابAssociation
- انتشار قناریCanary release
- انتشار واریانسVariance Propagation
- انتقال پیامMessage Passing
- انتقال صفر-شاتZero-shot transfer
- انتقال وظیفهTask transfer
- انحراف آموزش و سرویس‌دهیTraining-Serving Skew
- انحراف پاسخAnswer Drift
- انحراف دادهData Drift
- اندازه‌ی اثرEffect size
- اندازه‌ی واژگانVocabulary size
- اندپوینتEndpoint
- اندپوینتینگ معناییSemantic endpointing
- انسان در چرخهHuman-in-the-loop
- انسجام معناییSemantic coherence
- انسجام موضوعیTopic Coherence
- انطباق با عملAction grounding
- انطباق بصری در رابط کاربریGUI grounding
- انطباق دامنهDomain Adaptation
- انطباق کم‌رتبه (لورا)Low-Rank Adaptation (LoRA)
- انفجار اکتیویشن‌هاExploding Activations
- انفجار گرادیانExploding gradient
- انقباض تنسوریTensor Contraction
- انکودر دوگانهDual Encoder
- انکودر-دیکودرEncoder-Decoder
- انکودینگ بصری تفکیک‌شدهDecoupled visual encoding
- انکودینگ نامتقارنAsymmetric encoding
- اوت‌پینتینگ (گسترش بوم تصویر)Outpainting
- اهمیت جایگشتیPermutation importance
- ایجنتAgent
- ایجنت ترکیبیHybrid agent
- ایجنت دیداریVisual Agent
- ایمیج پایهBase image
- اینپینتینگInpainting
- اینرسیInertia
- اینفرنس به شیوه !HogwildHogwild! Inference
- بارگذاری مرحله‌به‌مرحلهStaggered Loading
- باز کردن تاپلtuple unpacking
- بازپرBackfill
- بازتولیدپذیریReproducibility
- بازخوانیRecall
- بازخوانی اشاره‌هاMention Recall
- بازخوانی در KRecall@K
- بازخوانی زمینهContext recall
- بازخورد کلامی کوتاهBack-channeling
- بازرتبه‌بندیReranking
- بازسازی اکتیویشنActivation Recomputation
- بازسازی پوشانده‌شدهMasked reconstruction
- بازشناسی موجودیت‌های نام‌دارNamed Entity Recognition (NER)
- بازگشت در سطح بایتbyte-level fallback
- بازگشت وضعیت کش کلید-مقدارKV Rollback
- بازنمایی پیوسته‌ی تصویرContinuous image representation
- بازنمایی تفکیک‌شدهDisentangled Representation
- بازنمونه‌گیر پرسویرPerceiver Resampler
- بازهدایت‌هاRedirects
- بازه‌ی اطمینانConfidence interval
- بازی لیگLeague Play
- بازی مارکوفMarkov Game
- بازی مینی‌ماکسMinimax Game
- بازیابی ایجنتیAgentic Retrieval
- بازیابی بافت‌محورContextual retrieval
- بازیابی بین‌حالتیCross-modal retrieval
- بازیابی پراکندهSparse retrieval
- بازیابی تصویرImage retrieval
- بازیابی در سطح نمونهInstance-level retrieval
- بازیابی درون‌زمینهIn-context Retrieval
- بازیابی سند والدParent-document retrieval
- بازیابی متراکمDense retrieval
- بازیابی‌محورRetrieval-based
- بازیگر-نقادActor-Critic
- بازیگر-نقاد ناهمگام با مزیتAsynchronous Advantage Actor-Critic (A3C)
- بازیگر-نقاد همگام با مزیتSynchronous Advantage Actor-Critic (A2C)
- بافر بازپخش تجربهExperience Replay
- بافر پیش از کلامPre-roll
- بافر پیش‌رویدادPre-roll buffer
- بافر حلقویRing buffer
- بافر لرزشJitter buffer
- باگ خاموشSilent bug
- بانک حافظهMemory bank
- بانک فیلتر ملMel Filterbank
- بای‌ان‌کودرBi-encoder
- بچینگ ایستاStatic batching
- بخش پاسخAnswer span
- بخش‌بندی سراسریPanoptic Segmentation
- بخش‌بندی مجموعه‌دادهDataset split
- بخش‌بندی معناییSemantic Segmentation
- بخش‌بندی مفهومی پرامپت‌پذیرPromptable Concept Segmentation (PCS)
- بخش‌بندی نمونه‌ایInstance Segmentation
- بدون نیاز به OCROCR-free
- بدهی هم‌ترازیAlignment Debt
- برآورد گشتاور تطبیقی (آدام)Adaptive Moment Estimation (Adam)
- برادکستینگ (broadcasting)broadcasting
- برج دیداریVision Tower
- برچسب نقش دستوریPOS tag
- برچسب‌گذاری نقش دستوریPart-of-Speech Tagging (POS Tagging)
- بردار بافتارContext vector
- بردار خلوتSparse Vector
- بردار فیدلرFiedler Vector
- بردار متراکمDense Vector
- بردار منفرد چپLeft Singular Vector
- بردار منفرد راستRight Singular Vector
- بردار ویژهEigenvector
- بردارهای پشتیبانSupport Vectors
- برداری‌سازیVectorization
- بررسی پیش از شروعpreflight check
- بررسی سلامتHealth Check
- بررسی گرادیانGradient Checking
- بررسی نوع‌هاType checking
- برشShearing
- برش پاداشReward Clipping
- برش گرادیانGradient clipping
- برنامه‌ریزی پویاDynamic Programming
- برنامه‌ی زمان‌بندی کسینوسیcosine schedule
- برنامه‌ی زمان‌بندی نرخ یادگیریLearning rate schedule
- برنامه‌ی زمانی واریانسVariance Schedule
- برون‌یابی طولLength Extrapolation
- بسامد سندیDocument Frequency (DF)
- بسامد واژهTerm Frequency (TF)
- بستر ارزیابیEvaluation Harness
- بستر انتقالTransport
- بسته‌بندی پچ‌هاPatch-n'-pack
- بسته‌بندی دنباله‌هاSequence Packing
- بسط دادن ماسکMask Dilation
- بقای جسمObject Permanence
- بک‌بونBackbone
- بک‌بون منجمدFrozen Backbone
- بگینگBootstrap aggregating (Bagging)
- بنچمارک متمرکز بر تصویرVision-centric benchmark
- بوت‌استرپBootstrapping
- به‌روزرسانی حالت با مقادیر مختلطComplex-valued State Update
- به‌روزرسانی درجاIn-place update
- بهره‌ی اطلاعاتInformation gain
- بهینه از نظر توان پردازشیCompute-optimal
- بهینه‌سازOptimization / Optimizer
- بهینه‌ساز صفحه‌بندی‌شدهPaged Optimizer
- بهینه‌سازیOptimization
- بهینه‌سازی بیزیBayesian Optimization
- بهینه‌سازی خط‌مشی مبتنی بر مقایسه‌ی گروهیGroup-Relative Policy Optimization (GRPO)
- بهینه‌سازی خط‌مشی نزدیکProximal Policy Optimization (PPO)
- بهینه‌سازی خط‌مشی نزدیکPPO (Proximal Policy Optimization)
- بهینه‌سازی خط‌مشی نسبی گروهGroup Relative Policy Optimization (GRPO)
- بهینه‌سازی کوژConvex Optimization
- بهینه‌سازی مستقیم ترجیحاتDirect Preference Optimization (DPO)
- بیت‌های دسترسیpermission bits
- بیش‌آموزشOver-training
- بیش‌برازشOverfitting
- بیش‌برازش روی یک بچOverfit-one-batch
- بیشینه‌ی حاشیهMaximum Margin
- بیشینه‌ی شباهتMaxSim
- بی‌وضعیتStateless
- پاداش باقیماندهReward-to-go
- پاداش ضمنیImplicit reward
- پاداش‌های تُنُکSparse Rewards
- پارامترسازی بیش از حدOverparameterization
- پارامترهای ذاتی دوربین پین‌هولPinhole Camera Intrinsics
- پارامترهای فعالActive Parameters
- پاسخ به سوالات استخراجیExtractive QA
- پاسخ به سوالات زایشیGenerative QA
- پاسخ به سوالات کتاب‌بستهClosed-book QA
- پاشش گاوسی سه‌بعدی3D Gaussian Splatting
- پاشش گوسیGaussian Splatting
- پایپPiping
- پایپ‌لاینPipeline
- پایپ‌لاین آبشاریCascaded pipeline
- پایپ‌لاین بینایی ماشینVision Pipeline
- پایپ‌لاین داده استریمینگStreaming Data Pipeline
- پایپ‌لاین OCROCR pipeline
- پای‌تری (ساختار داده‌ی درختی پایتونی)Pytree
- پایداری عددیNumerical stability
- پایگاه داده‌ی برداریVector Database
- پایهBasis
- پایه‌ی متعامد یکهOrthonormal basis
- پجد اتنشنPagedAttention
- پدینگ (حاشیه‌گذاری)Padding
- پر کردن فیلدSlot filling
- پرامپتPrompt
- پرامپت‌نویسی با چند نمونهFew-Shot Prompting
- پرامپت‌نویسی بدون نمونهZero-Shot Prompting
- پرامپت‌نویسی مجموعه‌نشانه‌هاSet-of-mark prompting
- پرپلکسیتیPerplexity
- پرتاب پرتوRay Casting
- پرتگاه بافتContext cliff
- پردازنده‌ی لاجیتLogit processor
- پرسپترونPerceptron
- پرسپترون چندلایهMulti-layer perceptron
- پرس‌وجوهای یادگیرندهlearnable queries
- پرش تصویرFlicker
- پروتکل بستر مدلModel Context Protocol (MCP)
- پروتکل سرور زبانLanguage Server Protocol (LSP)
- پروجکتورProjector
- پروزودی (آهنگ گفتار)Prosody
- پریدن در صحبت / وقفهBarge-in / Interruption
- پس‌انتشار خطاBackpropagation
- پس‌مرجعیAnaphora
- پس‌نرمال‌سازیPost-norm
- پس‌هرسPost-pruning
- پسینPosterior
- پنجره‌ی بافتارContext Window
- پنجره‌ی غلتانTumbling window
- پنجره‌ی لغزانSliding window
- پوشش کاراکتریCharacter Coverage
- پوشه‌ی خانگیhome directory
- پوشیدگیOcclusion
- پیام سیستمیSystem Message
- پیش‌آموزش چندوجهی نیتیوNative Multimodal Pretraining
- پیش‌آموزش حذف جملات مهمgap-sentence pretraining
- پیش‌بین مدت‌زمانDuration Predictor
- پیش‌بینی توکن بعدیNext-Token Prediction
- پیش‌بینی چندتوکنیMulti-Token Prediction (MTP)
- پیش‌بینی متراکمdense prediction
- پیش‌بینی مقیاس بعدیNext-scale prediction
- پیش‌پاسخ دستیارAssistant Prefill
- پیش‌پرکنی (Prefill)prefill
- پیش‌توکن‌سازیpre-tokenization
- پیش‌فرض امنSafe default
- پیش‌مرجعیCataphora
- پیش‌نرمال‌سازیPre-norm
- پیش‌هرسPre-pruning
- پیشینPrior
- پیشین مزدوجConjugate prior
- پیوستگی زمانیTemporal coherence
- پیوسته در حافظهContiguous
- پیوند مبتنی بر نقطه در زمانPoint-in-time Join
- پیونددهی موجودیت‌هاEntity Linking (EL)
- تابع جرم احتمالProbability Mass Function (PMF)
- تابع چگالی احتمالProbability Density Function (PDF)
- تابع خالصPure Function
- تابع خودهمبستگیAutocorrelation Function (ACF)
- تابع خودهمبستگی جزئیPartial Autocorrelation Function (PACF)
- تابع زیانLoss function
- تابع زیان (loss)Loss
- تابع زیان دایسDice Loss
- تابع زیان غیراشباع‌کنندهNon-saturating loss
- تابع زیان کانونیFocal loss
- تابع زیان کنتراستیوContrastive loss
- تابع زیان لجستیک جفتیPairwise Logistic Loss
- تابع زیان مشترکJoint Loss
- تابع سیگموئیدSigmoid Function
- تابع فراگیریAcquisition Function
- تابع فعال‌سازActivation function
- تابع فعال‌سازی پله‌ایStep activation function
- تابع مزیتAdvantage Function
- تابع هدف جانشین برش‌خوردهClipped Surrogate Objective
- تابع هدف نویززداییDenoising Objective
- تابع هزینهCost Function
- تاخیرLatency
- تاخیر تا نخستین بایت صوتیTime-to-first-audio-byte (TTFAB)
- تأیید هویت گویندهSpeaker Verification
- تبدیل صداVoice Conversion
- تبدیل فوریه‌ی سریعFast Fourier Transform (FFT)
- تبدیل فوریه‌ی کوتاه‌مدتShort-Time Fourier Transform (STFT)
- تبدیل فوریه‌ی گسستهDiscrete Fourier Transform (DFT)
- تبدیل ماتریسیMatrix Transformation
- تبدیل متن به گفتارText-to-Speech (TTS)
- تبدیل‌کننده‌ی ستون‌هاColumnTransformer
- تبرید کسینوسیCosine Annealing
- تجزیه‌ی سازه‌ایConstituency Parsing
- تجزیه‌ی مقادیر منفردSingular Value Decomposition (SVD)
- تجزیه‌ی مقادیر ویژهEigendecomposition
- تجزیه‌ی نحویSyntactic Parsing
- تجزیه‌ی وابستگیDependency Parsing
- تجمیع دولایه‌ایBilinear pooling
- تجمیع زمانیTemporal Pooling
- تجمیع فریمFrame Pooling
- تجمیع مکانیSpatial pooling
- تحلیل احساساتSentiment Analysis
- تحلیل احساسات مبتنی بر جنبهAspect-based sentiment
- تحلیل ایستای کدLinting
- تحلیل چیدمانLayout Parsing
- تحلیل مؤلفه‌های اصلیPrincipal Component Analysis (PCA)
- تخریب بخش‌های متنSpan Corruption
- تخصیص اعتبارCredit Assignment
- تخفیف مطلقAbsolute discounting
- تخلیه اکتیویشنActivation Offload
- تخلیه روی پردازنده‌ی اصلیCPU Offload
- تخمین اولیه (بوت‌استرپ)Bootstrap
- تخمین تعمیم‌یافته‌ی مزیتGeneralized Advantage Estimation (GAE)
- تخمین ژستPose Estimation
- تخمین عمق تک‌تصویریMonocular Depth Estimation
- تخمین‌گر عبور مستقیمStraight-Through Estimator (STE)
- تراز اجباری زمانیForced alignment
- ترانهادهtranspose
- ترتیب پیمایش سطریRaster order
- ترتیب خوانشReading Order
- ترفند بازپارامتری‌سازیReparameterization Trick
- ترفند تخلیه (Flush)Flush trick
- ترفند کرنلKernel Trick
- ترفند مشتق لگاریتمLog-derivative trick
- ترفند هرسTruncation trick
- ترکیب آلفاAlpha Compositing
- ترکیب آلفاAlpha-compositing
- ترکیب همه‌به‌همهAll-to-all combine
- ترنسفورمرTransformer
- ترنسفورمر دیفیوژنDiffusion Transformer (DiT)
- ترنسفورمر عمقDepth transformer
- تزریق پرامپتPrompt injection
- تزریق مجدد با حفظ زمینهContext-preserving reinjection
- تست پسرفتregression testing
- تشخیص ناهنجاریAnomaly Detection
- تشخیص نقاط کلیدیKeypoint Detection
- تصادفی‌سازی دامنهDomain Randomization
- تصحیح بزلBessel's correction
- تصحیح سوگیریBias correction
- تصویر کردنProjection
- تصویر کردن خطیLinear projection
- تطابق با اسکیماSchema Compliance
- تطابق پیشوندPrefix match
- تطابق دقیقExact Match
- تطبیق اسکورScore matching
- تطبیق تصویر و متنimage-text matching (ITM)
- تطبیق جریانFlow Matching
- تطبیق کم‌رتبه‌ی کوانتیزه‌شدهQuantized LoRA (QLoRA)
- تطبیق‌دهندهAdapter
- تعادل جزئیDetailed Balance
- تعامل متأخرLate interaction
- تعریف ابزارTool Definition
- تعویض شناسهID switch
- تعیین قلمرو نفیNegation Scoping
- تغییر بی‌رویه‌ی واژگان تخصصیTerminology Drift
- تغییر پیشینPrior drift
- تغییر توکن‌سازTokenizer Drift
- تغییر دامنه داده‌هاDomain shift
- تغییر زیروبمی صداPitch Shift
- تغییر مفهومConcept drift
- تغییر هم‌تغییرCovariate drift
- تفاضل‌گیریDifferencing
- تفاوت زمانیTemporal Difference (TD)
- تفکیک توکن‌های معنایی و صوتیSemantic-vs-Acoustic Token Split
- تفکیک ساقهStem separation
- تفکیک گویندگانDiarization
- تفکیک متفکر-گویندهThinker-Talker split
- تفکیک‌پذیر خطیLinearly separable
- تقریب کم‌رتبهLow-Rank Approximation
- تقطیر دانشDistillation
- تقطیر سازگاریConsistency distillation
- تقلیل موازیParallel Reduction
- تکانهMomentum
- تک‌جریانی / دوجریانیSingle-stream / Double-stream
- تکرار تعمیم‌یافته سیاستGeneralized Policy Iteration
- تکرار توانیPower Iteration
- تکرار سیاستPolicy Iteration
- تکرار مقدارValue Iteration
- تک‌گویی درونیInner monologue
- تکنیک نمونه‌افزایی ساختگی کلاس اقلیتSynthetic Minority Oversampling Technique (SMOTE)
- تکهPatch
- تکه‌تکه کردنPatchify
- تمام‌دوطرفهFull-duplex
- تمایزگر مبتنی بر تصویر کردنProjection Discriminator
- تمایزگر وصله‌ای (PatchGAN)PatchGAN
- تنسورTensor
- تنظیم آستانهThreshold tuning
- تنظیم ابرپارامترهاHyperparameter Tuning
- تنظیم امتناعRefusal calibration
- تنظیم با دستورالعملInstruction Tuning
- تنظیم دقیق با دستورالعمل‌های بصریVisual Instruction Tuning
- تنک‌سازیSparsity
- تنوع موضوعیTopic Diversity
- توازن دقت و پوششPrecision-recall tradeoff
- توان پردازشی موثرEffective compute
- توانمندی نوظهورEmergent capability
- توجه دوطرفهBidirectional Attention
- توزیع ایستاStationary distribution
- توزیع باقیماندهResidual Distribution
- توزیع توأمJoint distribution
- توزیع حاشیه‌ایMarginal distribution
- توزیع همه‌به‌همهAll-to-all dispatch
- توصیف گره‌خورده به رفتارanchored description
- توقف زودهنگامEarly Stopping
- توکنToken
- توکن پاداشBonus Token
- توکن جایگزینPlaceholder Token
- توکن خالی (blank)Blank Token
- توکن رجیسترRegister Token
- توکن قناریCanary token
- توکن کلاسClass Token
- توکن نگهدارندهSentinel Token
- توکن وظیفهTask token
- توکن‌سازیTokenization
- توکن‌سازی اکشنAction tokenization
- توکن‌سازی زیرکلمهSubword Tokenization
- توکن‌های درشت‌دانهCoarse-grained tokens
- توکن‌های رجیسترRegister tokens
- توکن‌های ریزدانهFine-grained tokens
- توکن‌های وصله‌ایPatch tokens
- تولید به زبان نادرستOff-target Generation
- تولید چندحالته‌ی ترکیبیMixed-Modality Generation
- تولید کاندیداهاCandidate Generation
- تولید مبتنی بر بازیابیRetrieval-Augmented Generation (RAG)
- تولید متن مبتنی بر تصویرimage-grounded text generation (ITG)
- توهم زنجیره‌ای / توهم آبشاریCascading hallucination
- تیزسازیSharpening
- ثبت‌نام گویندهEnrollment
- جابه‌جایی موجودیتentity swap
- جانشینی پس‌روBack substitution
- جانشینی پیش‌روForward substitution
- جایگزینی مقادیر گم‌شدهImputation
- جبر خطی شتاب‌یافتهXLA (Accelerated Linear Algebra)
- جدا شدن از نشستDetach
- جداسازی گویندگانSpeaker Diarization
- جدول ادغامmerge table
- جریان تصحیح‌شدهRectified Flow
- جریان‌های نرمال‌سازیNormalizing flows
- جریمه‌ی کوتاهی طولBrevity Penalty
- جریمه‌ی واگرایی کولبک-لایبلر (KL)KL Divergence Penalty
- جستجوی پرتوBeam search
- جستجوی تصادفیRandom Search
- جستجوی جامعBrute Force Search
- جستجوی درختی مونت‌کارلوMonte Carlo Tree Search (MCTS)
- جستجوی شبکه‌ایGrid Search
- جستجوی معناییSemantic Search
- جعبه انکر (پیشین)anchor box
- جفت ترجیحاتPreference Pair
- جفت‌های اسلات-مقدارSlot-Value pairs
- جمع‌بندی اینشتینEinstein Summation (einsum)
- جنگل انزواIsolation Forest
- جنگل تصادفیRandom forest
- جهت‌گیریPolarity
- جیل‌بریک (شکستن قفل ایمنی)Jailbreak
- چشم‌انداز زیانLoss landscape
- چک‌پوینتCheckpoint
- چک‌پوینت‌گذاری اکتیویشنActivation Checkpointing
- چک‌پوینت‌گذاری گرادیانGradient Checkpointing
- چک‌پوینت‌گذاری گزینشیSelective Checkpointing
- چک‌پوینت‌گیریCheckpointing
- چگالی صریحExplicit density
- چگالی ضمنیImplicit density
- چندبرداریMulti-vector
- چندگامیMulti-hop
- چندورودی-چندخروجیMIMO (Multi-Input Multi-Output)
- حاشیه‌ی زاویه‌ای جمع‌پذیرAdditive Angular Margin (AAM)
- حاشیه‌ی نرمSoft Margin
- حافظه پیوستهContiguous memory
- حافظه‌ی رویدادیEpisodic Memory
- حافظه‌ی گرافیکیVRAM
- حالت سایهShadow Mode
- حالت‌های شکستFailure modes
- حباب پایپ‌لاینPipeline Bubble
- حد آستانه‌ی واریانسVariance threshold
- حذف اکوی صوتیAcoustic Echo Cancellation (AEC)
- حذف بازگشتی ویژگیRecursive Feature Elimination
- حذف غیرحداکثر (NMS)Non-Maximum Suppression (NMS)
- حذف فاجعه‌بارCatastrophic cancellation
- حذف گاوسیGaussian elimination
- حرکت براونیBrownian motion
- حس عمقیProprioception
- حساس به بزرگی و کوچکی حروفcase-sensitive
- حل وابستگی‌هاDependency resolution
- حلقه‌ی ایجنتAgent loop
- حلقه‌ی بازخوردFeedback loop
- خارج از خط‌مشیOff-policy
- خارج از دایره‌ی لغاتOut-of-vocabulary (OOV)
- خارج از کیسهOut-of-bag
- خارج از واژگانOut of vocabulary (OOV)
- خانه‌ی فرکانسیFrequency Bin
- خروجی ساختاریافتهStructured Output
- خروجی نشانه‌گذاریMarkup output
- خزش دامنهScope creep
- خستگی از هشدارAlert fatigue
- خط پایه‌ی خلاف‌واقعCounterfactual Baseline
- خط مبناBaseline
- خطای بازسازیReconstruction Error
- خطای تفاضل زمانیTD residual
- خطای تفاوت زمانیTD Error
- خطای تقلیل‌ناپذیرIrreducible Error
- خلاصه‌سازی استخراجیextractive summarization
- خلاصه‌سازی انتزاعیabstractive summarization
- خمینهManifold
- خواندن از کشCache read
- خواندن بدون کپی حافظهZero-copy reads
- خوداتنشنSelf-Attention
- خودبازگشتیautoregressive
- خودبازیSelf-play
- خودرمزگذار پوشاندهMasked Autoencoder
- خودسازگاریSelf-Consistency
- خودکدگذارAutoencoder
- خودکدگذار متغیرVariational Autoencoder (VAE)
- خودکدگذار متغیر با کوانتیزاسیون برداریVector-Quantized Variational Autoencoder (VQ-VAE)
- خوشه‌بندیClustering
- خوشه‌بندی طیفیSpectral Clustering
- خوشه‌بندی مبتنی بر چگالیDensity Clustering
- داده‌افزاییData Augmentation
- داده‌های جفت‌شده (نظیربهنظیر)Paired Data
- داده‌های هویتی شخصیPII (Personally Identifiable Information)
- داده‌ی واقعیGround truth
- دامنهscope
- دامنه بین‌چارکیInterquartile Range (IQR)
- دایره‌لغات‌بازOpen-Vocabulary
- دراپ‌اوتDropout
- درخت بالBall Tree
- درخت تصمیمDecision tree
- درخت تفکرTree-of-Thought (ToT)
- درخت دسترسی‌پذیریAccessibility tree
- درخت KDKD-Tree
- درخواست‌های چند دوررفتMulti Round-Trip Requests (MRTR)
- درزها و آرتیفکت‌های مرزیSeams
- درست‌نماییLikelihood
- درست‌نمایی لگاریتمیLog-likelihood
- درک ترکیبیاتیCompositional reasoning
- درک سندDocument Understanding
- درگاه APIAPI Gateway
- درونیاب خط مستقیمStraight-line interpolant
- درون‌یابی آگاه از NTKNTK-aware Interpolation
- درون‌یابی دولایه‌ایBilinear interpolation
- درون‌یابی موزاییکیDemosaicing
- دست‌دادنHandshake
- دسترسی مستقیم به پردازنده‌ی گرافیکیGPU passthrough
- دستگاه خطیLinear system
- دستگاه فرامعینOverdetermined system
- دستور جادوییMagic Command
- دسته‌بند نزدیک‌ترین مرکزوارNearest Centroid Classifier
- دسته‌بندی پیوستهContinuous Batching
- دسته‌بندی توکنToken Classification
- دسته‌بندی زمانی پیوندگرا (CTC)Connectionist Temporal Classification (CTC)
- دسته‌بندی صفر-دادهZero-shot classification
- دسته‌ی کوچکMini-batch
- دفاع در عمق (دفاع لایه‌ای)Defense-in-depth
- دقتPrecision
- دقت بازیابی بیتBit Recovery Accuracy
- دقت ترکیبیMixed Precision
- دقت زمینهContext precision
- دقت نیمهHalf Precision (fp16)
- دقت هدف مشترکJoint Goal Accuracy (JGA)
- دندروگرامDendrogram
- دور زدن پاداشReward Hacking
- دوطرفه‌ی کاملFull duplex
- دیباگ سفر در زمانTime-travel debugging
- دیفیوژن چندنماMulti-view diffusion
- دیفیوژن گسسته‌ی ماسک‌شدهmasked discrete diffusion
- دیفیوژن نهانLatent Diffusion
- دیکشنری وضعیت پارامترهاState dict
- دیکود مقیدConstrained Decoding
- دیکودینگ حدسیSpeculative Decoding
- دیمون‌های پس‌زمینهbackground daemons
- دینامیک لانژونLangevin dynamics
- ذخیره‌ساز آفلاینOffline Store
- ذخیره‌ساز آنلاینOnline Store
- ذخیره‌ساز ویژگیFeature Store
- رتبهRank
- رجیستری مدلModel Registry
- ردگیری آزمایش‌هاExperiment Tracking
- ردگیری محاسباتTracing
- ردیابی حالتState Tracking
- ردیابی مبتنی بر تشخیصTracking-by-detection
- ردیابی وضعیت بدون شِماOntology-Free DST
- ردیابی وضعیت گفتگوDialogue State Tracking (DST)
- رسترایزرRasterizer
- رفع ابهام مرجعCoreference Resolution
- رگرسیون بردار پشتیبانSupport Vector Regression (SVR)
- رگرسیون خطیLinear Regression
- رگرسیون ریجRidge Regression
- رگرسیون لجستیکLogistic Regression
- رگرسیون نقشه حرارتیHeatmap Regression
- رمزگشایی (Decode)decode
- رمزگشایی حریصانهGreedy decoding
- رمزگشایی موازیparallel decoding
- رمزگشایی هدایت‌شدهGuided decoding
- رندرینگ حجمیVolumetric Rendering
- روش بسته‌بندیWrapper method
- روش توکارEmbedded method
- روش فیلترFilter method
- روش میکس‌آپ (ترکیب خطی نمونه‌ها)Mixup
- روش‌های آنسامبلEnsemble Methods
- رویکرد بالا به پایینTop-down approach
- رویکرد پایین به بالاBottom-up approach
- ریشه‌های واحدRoots of unity
- ریشه‌یابی صرفیStemming
- ریشه‌یابی لغویLemmatization
- رینگ اتنشنRing Attention
- زمان آمیختگیMixing time
- زمان تا اولین بایت صداTime-to-first-audio-byte
- زنجیره تفکرChain of Thought
- زنجیره‌سازی پرامپتPrompt Chaining
- زنجیره‌ی تفکرChain-of-Thought (CoT)
- زنجیره‌ی تفکر بصریChain-of-visual-thought
- زنجیره‌ی تفکر درخواستیOn-demand chain-of-thought
- زنجیره‌ی خلاصهSummary-chain
- زنجیره‌ی علیCausal Chain
- زنجیره‌ی مدل‌های جایگزینFallback Chain
- زیان سازگاری چرخه‌ایCycle Consistency Loss
- زیان سه‌گانهTriplet loss
- زیان کاهش‌ناپذیرIrreducible loss
- زیان کمکی توازن بارAuxiliary load-balancing loss
- زیان لولاHinge Loss
- زیرکلمهSubword
- ساخت‌واژهMorphology
- ساخت‌های بازتولیدپذیرreproducible builds
- سازه‌ی پایه‌ی سرورServer Primitive
- سافت‌مکسSoftmax
- ساقهStem
- ساقه‌ی کانولوشنیConvolutional stem
- سرHead
- سر القاInduction head
- سر پروجکشنprojection head
- سر جعبهBox Head
- سرِ حضورPresence Head
- سر ماسکMask Head
- سربار محاسباتی هماهنگیCoordination Overhead
- سربرگ دسته‌بندClassifier head
- سرتاسریEnd-to-end
- سرور استنتاجInference server
- سرهم‌بندی پویای بافتارDynamic Context Assembly
- سری تیلورTaylor series
- سستی مکملComplementary slackness
- سطح زیر منحنی دقت-پوششArea Under Precision-Recall Curve (AUPRC)
- سطل توکنToken Bucket
- سفر در زمانTime-travel
- سقف تاخیرLatency budget
- سقف توکن‌های بصریVisual token budget
- سنجه‌ی تحلیلی (فرم بسته)Closed-form measure
- سوزن در انبار کاهNeedle in a Haystack (NIAH)
- سوزن در انبار کاهNeedle in a Haystack
- سوگیری استقراییInductive Bias
- سوگیری بیش‌برآوردیMaximization Bias
- سوگیری مواجههExposure bias
- سه‌گانهTriple
- سه‌گانه‌ی مرگبارDeadly Triad
- سهم حبابBubble fraction
- سهمیه‌ی توکنToken Budget
- سیاست تک‌چرخه‌ای1cycle Policy
- سینک اتنشنAttention Sink
- شاخص اشتراک بر اجتماعIntersection over Union (IoU)
- شاخص پایداری جمعیتPopulation Stability Index
- شباهت کسینوسیCosine Similarity
- شباهت کسینوسی اینکودر گویندهSpeaker Encoder Cosine Similarity (SECS)
- شباهت نقاط کلیدی شیءObject Keypoint Similarity (OKS)
- شبکه زایشی رقابتیGenerative Adversarial Network (GAN)
- شبکه عصبیNeural network
- شبکه مقابله‌ای زایای شرطیConditional GAN (cGAN)
- شبکه هدفTarget Network
- شبکه‌ی بازگشتی مجهز به گیتGated RNN
- شبکه‌ی پیش‌خورFeed-forward network (FFN)
- شبکه‌ی پیشنهاد ناحیهRegion Proposal Network (RPN)
- شبکه‌ی چندلایهMulti-layer network
- شبکه‌ی نگاشتMapping network
- شبکه‌ی هرم ویژگیFeature Pyramid Network (FPN)
- شبه‌وارونPseudoinverse
- شبیه‌سازی صداVoice Cloning
- شبیه‌سازی صفر-نمونهZero-shot cloning
- شدت محاسباتیArithmetic intensity
- شدت محاسباتی (نسبت عملیات به بایت)Arithmetic Intensity (Ops:Byte ratio)
- شرطی‌سازیConditioning
- شرطی‌سازی با فریم‌های کلیدیKeyframe conditioning
- شرطی‌سازی زمانیTime Conditioning
- شروع‌های اکتشافیExploring starts
- شکاف واقعیتReality Gap
- شکستن تقارنSymmetry Breaking
- شکل‌موجWaveform
- شناسایی سیستمSystem Identification
- شناسایی هویت گویندهSpeaker Identification
- شناسه فرایندPID (Process ID)
- شناسه‌ی ردگیریTrace ID
- شناسه‌ی ماتOpaque handle
- شواهدEvidence
- شیءبودگیobjectness
- شیوه‌نامه‌ی نمره‌دهیRubric
- صحت فکت‌هاfactuality
- صفحه‌ی مختلطComplex plane
- ضرایب کپسترال فرکانس ملMel-Frequency Cepstral Coefficients (MFCC)
- ضرایب کپسترال فرکانس ملMel-Frequency Cepstral Coefficients (MFCCs)
- ضرب داخلیDot product
- ضریب افزایش بعدExpansion ratio
- ضریب چرخشTwiddle Factor
- ضریب معکوس زمان واقعیInverse Real-Time Factor (RTFx)
- ضریب مقیاسScale factor
- ضریب همبستگی متیوزMatthews Correlation Coefficient (MCC)
- طبقه‌بندی صداAudio Classification
- طرح بازگشت به عقبRollback Plan
- طول کانتکست مؤثرEffective Context Length
- طیف‌نگار لاگ-ملLog-mel Spectrogram
- طیف‌نگاشتSpectrogram
- عامل پنهانLatent Factor
- عبارت مولدgenerator expression
- عدد حالتCondition Number
- عدم تطابق آموزش و سرویس‌دهیTraining/Serving Skew
- عدم تطابق ابعادShape Mismatch
- عدم تطابق واژگانVocabulary mismatch
- عدم‌توازن کلاس‌هاClass imbalance
- عضویت چندگانهMixed Membership
- عقب‌گردBackoff
- عقب‌گرد نماییExponential Backoff
- علیتی بین مقیاس‌هاCausal-across-scales
- عمق بیتیBit depth
- عمق پیش‌بینیPrediction Depth
- عمق ترتیبیSerial Depth
- عمق متریMetric Depth
- عمق نسبیRelative Depth
- فازورPhasor
- فاصله فرشه اینسپشنFréchet Inception Distance (FID)
- فاصله‌ی اقلیدسیEuclidean Distance
- فاصله‌ی صوتی فرشهFréchet Audio Distance (FAD)
- فاصله‌ی ماهالانوبیسMahalanobis Distance
- فاصله‌ی منهتنManhattan Distance
- فاصله‌ی واسرشتاینWasserstein Distance
- فاکتور محلی داده‌ی پرتLocal Outlier Factor (LOF)
- فاکتورگیری ماتریسیMatrix factorization
- فایل قفلLockfile
- فایل‌های ردیابی‌نشدهUntracked files
- فاین‌تیونینگFine-tuning
- فاین‌تیونینگ با نمونه‌برداری طردیRejection Sampling Fine-Tuning
- فاین‌تیونینگ چند-نمونهFew-shot fine-tuning
- فاین‌تیونینگ نظارت‌شدهSupervised Fine-Tuning (SFT)
- فاین‌تیونینگ هم‌زمانCo-fine-tuning
- فرآیند تصمیم‌گیری مارکوفMarkov Decision Process
- فرآیند رو به جلوForward Process
- فرآیند معکوسReverse Process
- فراخوانی ابزارTool call
- فراخوانی ابزارTool Use
- فراخوانی تابعFunction Calling
- فراخوانی موازی ابزارParallel Tool Calling
- فراموشی فاجعه‌بارCatastrophic Forgetting
- فرایادگیرندهMeta-Learner
- فرایند تصادفیStochastic process
- فرایند گرام-اشمیتGram-Schmidt process
- فرض صفرNull hypothesis
- فرضیهHypothesis
- فرضیه خمینهManifold hypothesis
- فرضیه‌ی توزیعیDistributional hypothesis
- فرکانس نایکویستNyquist frequency
- فرم اولیهPrimal Formulation
- فرم بستهClosed-form
- فرم بستهClosed Form
- فرم دوگانDual Formulation
- فرمت خودکار هنگام ذخیرهFormat on save
- فرمت ستونیColumnar format
- فرمول اویلرEuler's formula
- فروپاشی آنتروپیEntropy collapse
- فروپاشی بازنماییRepresentation collapse
- فروپاشی توزیع پسینPosterior Collapse
- فروپاشی مُدMode collapse
- فرود دوگانهDouble Descent
- فشرده‌سازی پرامپتPrompt Compression
- فشرده‌سازی توکنToken Compression
- فشرده‌سازی مکانی-زمانیSpatiotemporal compression
- فضای پنهان تفکیک‌شدهDisentangled latent space
- فضای نهانLatent Space
- فقط-دیکودرDecoder-Only
- فلش اتنشنFlash Attention
- فیلترسازی مبتنی بر پرپلکسیتیPerplexity Filtering
- قابPane
- قاعده‌ی زنجیره‌ایchain rule
- قاعده‌ی طرد دقیقExact rejection rule
- قالب پرامپتPrompt template
- قانون به‌روزرسانی در دو مقیاس زمانیTwo-timescale update rule (TTUR)
- قرارداد دادهData Contract
- قضیه‌ی تقریب عامUniversal approximation theorem
- قضیه‌ی حد مرکزیCentral Limit Theorem (CLT)
- قطعه‌بندیShingling
- قطعه‌بندی متأخرLate chunking
- قطعه‌بندی متنChunking
- قطعه‌بندی والد-فرزندParent-child chunking
- قوانین مقیاس‌پذیریScaling Laws
- کادر احاطه‌کنندهBounding box (bbox)
- کادر محدودکنندهBounding Box
- کاشی‌کاریTiling
- کالیبراسیونCalibration
- کامپایل درجاJIT (Just-In-Time)
- کامپریهنشنcomprehension
- کانتکست خامBrute Context
- کانتکست CUDACUDA Context
- کانولوشن ترانهادهTransposed Convolution
- کانولوشن تفکیک‌پذیر عمقیDepthwise convolution
- کانولوشن صفرZero Convolution
- کانوولوشن فاکتورگیری‌شدهFactorised Convolution
- کاهش پله‌ایStep Decay
- کاهش تدریجی کاراییGraceful Degradation
- کاهش واریانسVariance reduction
- کاهش وزنWeight decay
- کاهندهReducer
- کتاب کدCodebook
- کد برداری‌شدهvectorized code
- کدک صوتی عصبیNeural Audio Codec
- کدگذاری جفت‌بایتByte-pair encoding (BPE)
- کدگذاری در بازه‌های گسستهDiscrete bin encoding
- کدگذاری زمان مطلقAbsolute time encoding
- کدگذاری متغیر موقعیت دیداریVariable Visual Position Encoding (V2PE)
- کدگذاری مکانیPositional Encoding
- کدگذاری هدفیTarget Encoding
- کدهای بازسازی‌پذیرReconstruction-friendly codes
- کراس‌اتنشنCross-Attention
- کراس‌اتنشن گیت‌دارGated Cross-Attention
- کراس‌ان‌کودرCross-encoder
- کران پایین شواهدEvidence lower bound (ELBO)
- کرنلKernel
- کروموگرامChromagram
- کسر برشClip Fraction
- کسر موازی‌پذیرParallelizable Fraction
- کش پیشوندPrefix Caching
- کش کردن پرامپتPrompt caching
- کش کردن کانتکستContext caching
- کش کلید-مقدارKV cache
- کش معناییSemantic Cache
- کش معناییSemantic Caching
- کف نویزNoise Floor
- کلمه‌ی بیدارباشWake word
- کلوژرclosure
- کلوژر متعدیTransitive Closure
- کلید تولید اعداد شبه‌تصادفیPRNG key
- کلید APIAPI key
- کم‌برازشUnderfitting
- کمبود حافظهOut of Memory (OOM)
- کم‌ریز عددیUnderflow
- کنترل نسخهVersion Control
- کنترل نسخه‌ی دادهData Version Control (DVC)
- کنترل‌نتControlNet
- کنش نهفتهLatent Action
- کوانتایزر پسماندResidual-VQ
- کوانتایزر گلوگاه معکوسInverse Bottleneck Quantizer (IBQ)
- کوانتایزر مکانی-زمانیSpatiotemporal Quantizer
- کوانتیزاسیون باینریBinary quantization
- کوانتیزاسیون برداری باقیماندهResidual Vector Quantization (RVQ)
- کوانتیزاسیون شدت نورIntensity quantization
- کوانتیزه‌سازیQuantization
- کوانتیزه‌سازی بر حسب تنسورPer-tensor quantization
- کوانتیزه‌سازی بر حسب کانالPer-channel quantization
- کوانتیزه‌سازی برداری باقیماندهResidual VQ
- کوانتیزه‌سازی پس از آموزشPost-training quantization (PTQ)
- کهنگی دادهStaleness
- کیسه‌ی کلماتBag of Words (BoW)
- کیو-فورمر صوتیAudio Q-former
- گاردریل (ریل ایمنی)Guardrail
- گام رو به عقبBackward Pass
- گام شبکهgrid stride
- گام لغزشHop
- گام‌هاStrides
- گذر رو به جلوforward pass
- گرادیانgradient
- گرادیان بافتTexture Gradient
- گرادیان سیاستPolicy Gradient
- گرادیان کاهشیgradient descent
- گرادیان کاهشی سادهVanilla gradient descent
- گرادیان مزدوجConjugate gradient
- گراف محاسباتیComputational Graph
- گراف وضعیتStateGraph
- گرامر مستقل از متنContext-free grammar (CFG)
- گرایش به مرکزCentral tendency
- گرم‌کردن اولیهWarm up
- گسسته‌سازی ذوزنقه‌ای-نماییExponential-trapezoidal Discretization
- گشت تصادفیRandom walk
- گفتاربه‌گفتار استریمینگStreaming Speech-to-Speech
- گفتگوی وظیفه‌محورTask-Oriented Dialogue (TOD)
- گلوگاه درجه‌دوQuadratic Bottleneck
- گم شدن در میانهLost in the Middle
- گم شدن در میانهLost-in-the-Middle
- گیت احراز رضایتConsent Gate
- گیت ارزیابیEval Gate
- لاپلاسین گرافGraph Laplacian
- لاجیتLogit
- لاجیت‌هاLogits
- لایه‌ی ایمیجImage layer
- لایه‌ی متراکمdense layer
- ماتریس انتقالTransition matrix
- ماتریس تصادفی سطریRow-Stochastic Matrix
- ماتریس درجهDegree Matrix
- ماتریس درهم‌ریختگیConfusion Matrix
- ماتریس ژاکوبیJacobian matrix
- ماتریس مجاورتAdjacency Matrix
- ماتریس هسیانHessian matrix
- ماتریس هم‌آییCo-occurrence matrix
- ماتریس هم‌ترازیAlignment Matrix
- مادیت‌بخشیMaterialization
- مادیت‌بخشی مجددRematerialization
- ماژول‌های هدفTarget Modules
- ماسک اتنشن درختیTree attention mask
- ماسک اتنشن قطری-بلوکیBlock-Diagonal Attention Mask
- ماسک علیCausal Masking
- ماسک علّیCausal Mask
- ماسک کردن توکنToken Masking
- ماسک مثلثی-بلوکیBlock-triangular mask
- ماسک‌کردن تابع زیانLoss Masking
- ماسک‌گذاری قطری-بلوکیBlock-diagonal masking
- ماشین بردار پشتیبانSupport Vector Machine (SVM)
- ماشین حالت متناهیFinite-state machine (FSM)
- ماشین وضعیتState Machine
- مالتی‌پلاکس اشیاءObject Multiplex
- مالتی‌پلکسر ترمینالTerminal Multiplexer
- مالیات خودبازگشتیAutoregressive Tax
- مالیات هم‌راستاسازیAlignment tax
- ماناییStationarity
- مانیفستManifest
- مؤلفه‌ی همبندConnected Component
- مبتنی بر VLM بومیVLM-native
- مبدل شبکه عصبی بازگشتیRecurrent Neural Network Transducer (RNN-T)
- متخصصان ریزدانهFine-grained experts
- متراکم‌سازیDensification
- متریک لرنینگ (یادگیری متریک)Metric learning
- متغیر کمکیSlack Variable
- متورم‌سازی وزن‌هاWeight Inflation
- مثبت نیمه‌معینPositive semidefinite
- مجری نهاییEnd-effector
- مجموعه‌تست طلاییgolden test set
- مجموعه‌ی کوژConvex set
- محتوای اطلاعاتInformation Content
- محدودیت نرخ درخواستRate limit
- محو تدریجی تقاطعیCrossfade
- محو شدگی گرادیانVanishing gradient
- محورگیری جزئیPartial pivoting
- محیط اجراRuntime
- محیط مجازیVirtual environment
- مخزنRepository
- مخزن راه‌دورRemote
- مدارشکنCircuit Breaker
- مدت‌زمان اعتبارTime to live (TTL)
- مدل اعتبارسنجVerifier
- مدل بینایی-زبان-اکشنVision-Language-Action (VLA)
- مدل پاداشReward Model (RM)
- مدل پاداشReward Model
- مدل پاداش فرایندProcess Reward Model (PRM)
- مدل پاداش نتیجهOutcome Reward Model (ORM)
- مدل پویایی نهفتهLatent Dynamics Model
- مدل پیش‌نویسDraft Model
- مدل تمایزگراDiscriminative model
- مدل جانشینSurrogate Model
- مدل جهانWorld Model
- مدل دیفیوژنDiffusion Model
- مدل دینامیک معکوسInverse Dynamics Model
- مدل زایشیGenerative model
- مدل زبانی در نقش داورLLM-as-judge
- مدل صوتی-زبانیAudio-Language Model (LALM / ALM)
- مدل فضای حالتState-Space Model
- مدل فضای حالتState Space Model (SSM)
- مدل مرجعReference model
- مدل هدفTarget model
- مدل‌سازی خودبازگشتی تصویریVisual Autoregressive Modeling (VAR)
- مدل‌سازی زبان پوشانده‌شدهMasked Language Modeling (MLM)
- مدل‌سازی زمانیTemporal Modeling
- مدل‌سازی علّی زبانCausal Language Modeling
- مدل‌سازی موضوعیTopic Modeling
- مدل‌های آمیخته‌ی گوسیGaussian Mixture Models (GMM)
- مدل‌های احتمالاتی نویززدایی دیفیوژنDenoising Diffusion Probabilistic Models (DDPM)
- مدل‌های چندوجهی یکپارچهUnified multimodal models
- مدل‌های صوتی-زبانیAudio-Language Models (ALM)
- مدولاسیون‌زدایی وزن‌هاWeight demodulation
- مدیر بستهPackage manager
- مرتب‌سازی توپولوژیکTopological Sort
- مرجعAntecedent
- مرز تصمیم‌گیریDecision Boundary
- مرکز خوشهCentroid
- مرکززداییCentering
- مزیتAdvantage
- مسئله افت عملکردDegradation problem
- مسئله‌ی مقایسه‌های چندگانهMultiple comparison problem
- مستقل از جایگاهPosition-invariant
- مسیریابRouter
- مسیریاب پرامپتPrompt Router
- مسیریاب وضوح تصویرVisual Resolution Router (ViR)
- مسیریابی با انتخاب LLMLLM-selected routing
- مسیریابی صریحExplicit routing
- مسیریابی مدلModel Routing
- مشتق جزئیpartial derivative
- مشتق عددیnumerical derivative
- مشتق‌گیری خودکارAutomatic Differentiation (Autodiff)
- مشتق‌گیری خودکارAutograd
- مشتق‌گیری خودکار پس‌روReverse-mode Autodiff
- مشتق‌گیری خودکار پیش‌روForward-mode Autodiff
- معادلات نرمالNormal equations
- معادله‌ی مشخصهCharacteristic Equation
- معادله‌ی نرمالNormal Equation
- معکوس بسامد سندیInverse Document Frequency (IDF)
- معکوس شدن جهت گزارهpolarity flip
- معماری دوبرجیTwo-tower architecture
- معیار محافظتیGuardrail metric
- معیارهای پراکندگیMeasures of spread
- مقابله با جعل صداVoice Anti-Spoofing
- مقایسه‌ی جفتیpairwise comparison
- مقدار منفردSingular Value
- مقدار ویژهEigenvalue
- مقداردهی اولیه‌ی وزنWeight Initialization
- مقدمه / فرض‌پایهPremise
- مقیاس ملMel Scale
- مقیاس‌بندی باقیماندهResidual Scaling
- مقیاس‌بندی تابع زیانLoss scaling
- مقیاس‌بندی ویژگی‌هاFeature Scaling
- مکان‌یابی با دقت زیرپیکسلSub-pixel localisation
- مکان‌یابی فضاییSpatial Grounding
- مکانیسم اتنشنAttention Mechanism
- منحنی اعتبارسنجیValidation Curve
- منحنی یادگیریLearning Curve
- منشأ و سندیتProvenance
- منظم‌سازیRegularization
- منظم‌سازی زیرکلمه‌ایSubword Regularization
- موازنه‌ی بار بدون تابع زیان کمکیAuxiliary-loss-free load balancing
- موازنه‌ی بایاس و واریانسBias-Variance Tradeoff
- موازی تاخیریافتهDelayed parallel
- موازی درون مقیاسParallel-within-scale
- موازی‌سازی پایپ‌لاینPipeline Parallelism
- موازی‌سازی پایپ‌لاینPipeline Parallelism (PP)
- موازی‌سازی تنسورTensor Parallelism
- موازی‌سازی دادهData Parallelism
- موازی‌سازی داده با شاردینگ کاملFully Sharded Data Parallel (FSDP)
- موازی‌سازی متخصصانExpert parallelism
- موازی‌سازی متخصصانExpert Parallelism (EP)
- موجودیت‌های تودرتوNested Entities
- مونت‌کارلوی اولین‌ملاقاتFirst-visit MC
- مونت‌کارلوی همه‌ملاقات‌هاEvery-visit MC
- مهلت سکوتSilence hangover
- مهندسی بافتارContext Engineering
- مهندسی پرامپتPrompt Engineering
- مهندسی ویژگیFeature Engineering
- میانگین افزایشیIncremental mean
- میانگین پیشوندیPrefix Average
- میانگین مربعات خطاMean Squared Error
- میانگین نمرات نظرخواهیMean Opinion Score (MOS)
- میدان تابش عصبیNeural Radiance Field (NeRF)
- میدان تصادفی شرطیConditional Random Field (CRF)
- میدان دیدReceptive field
- میدان دید مؤثرEffective Receptive Field
- میدان سرعتVelocity field
- میدان‌های پیوستگی اندام‌هاPart Affinity Fields (PAFs)
- میزان انطباق با شرط (پرامپت)Conditioning adherence
- میکروبچMicro-batch
- میکروبچرMicro-batcher
- ناحیه اعتمادTrust Region
- ناخالصی جینیGini impurity
- ناماناییNon-stationarity
- ناوردا نسبت به جایگشتPermutation-invariant
- ناوردایی نسبت به جایگشتPermutation Invariance
- ناهماهنگی در توزیع داده‌هاDistribution Shift
- ناهماهنگی در سطح رسمیتFormality Mismatch
- ناهمخوانی تصویر و متنVisual-Text Inconsistency
- ناهنجاری تجمعیCollective Anomaly
- ناهنجاری زمینه‌ایContextual Anomaly
- ناهنجاری نقطه‌ایPoint Anomaly
- نایو بیزNaive Bayes
- نرخ باروریfertility
- نرخ بهره‌وری از فلاپس مدلModel FLOP Utilization (MFU)
- نرخ پذیرشAcceptance rate
- نرخ پردازشThroughput
- نرخ تثبیتcommitment rate
- نرخ خطای برابرEqual Error Rate (EER)
- نرخ خطای بین‌وجهیCross-Modal Error Rate (CMER)
- نرخ خطای جداسازی گویندگانDiarization Error Rate (DER)
- نرخ خطای کلمهWord Error Rate (WER)
- نرخ خطای نویسه (CER)Character Error Rate (CER)
- نرخ فریمFrame Rate
- نرخ فریم پویاDynamic FPS
- نرخ قبولیPass Rate
- نرخ نمونه‌برداریSampling rate
- نرخ یادگیریLearning rate
- نرخ یادگیری اوجPeak Learning Rate
- نرخ‌های یادگیری تفکیکیDiscriminative Learning Rates
- نرمال‌سازی پرسش-کلید (QK-Norm)QK-Norm
- نرمال‌سازی دسته‌ایBatch Normalization
- نرمال‌سازی طیفیSpectral normalization
- نرمال‌سازی لایه‌ایLayer Normalization
- نرمال‌سازی لایه‌ای انطباقیAdaptive Layer Norm (AdaLN)
- نرمال‌سازی نمونه‌ای تطبیقیAdaptive instance normalization (AdaIN)
- نزدیک‌ترین همسایه‌ی تقریبیApproximate Nearest Neighbor (ANN)
- نسبت آلودگی (نسبت تخمینی ناهنجاری)Contamination
- نسبت ابعادAspect ratio
- نسبت اهمیتImportance Ratio
- نسبت پارامترهای فعالActive parameter ratio
- نسبت سیگنال به نویزSignal-to-Noise Ratio
- نسبت فشرده‌سازیCompression ratio
- نسبت لگاریتم احتمالLog-probability ratio
- نسبت واریانس توجیه‌شدهExplained variance ratio
- نشت حافظهMemory leak
- نشت دادهData Leakage
- نشتی طیفیSpectral Leakage
- نظارت غیرمستقیمDistant Supervision
- نظیربهنظیرelement-wise
- نفرین ابعادCurse of dimensionality
- نقاط زینیSaddle points
- نقشه‌ی ویژگیFeature map
- نقطه‌گذاری پایانیEnd-pointing
- نقطه‌ی زینیSaddle point
- نقطه‌ی شکست کشCache breakpoint
- نگاره‌ی پسین واج‌شناختیPhonetic Posteriorgram (PPG)
- نگاشت انقباضیContraction Mapping
- نگه‌دارنده‌ی ترتیبیSequential Container
- نمای ویژگیFeature View
- نمایه‌ی معکوسInverted index
- نمایه‌ی نام‌های مستعارAlias Index
- نمونه‌برداری اهمیتیImportance Sampling
- نمونه‌برداری برنامه‌ریزی‌شدهScheduled sampling
- نمونه‌برداری تقطیر امتیازScore Distillation Sampling (SDS)
- نمونه‌برداری دوخطیBilinear Sampling
- نمونه‌برداری طبقه‌بندی‌شدهStratified Sampling
- نمونه‌برداری طردیRejection Sampling
- نمونه‌برداری فریمFrame Sampling
- نمونه‌برداری معکوس تابع توزیع تجمعیInverse CDF Sampling
- نمونه‌برداری مکانیSpatial sampling
- نمونه‌برداری منفیNegative sampling
- نمونه‌برداری هسته‌ایNucleus Sampling (Top-p)
- نمونه‌برداری هسته‌ایNucleus Sampling
- نمونه‌گیرSampler
- نمونه‌ی منفی دشوارHard Negative
- نوبت گفت‌وگوTurn
- نوبت‌گیری مکالمهTurn-taking
- نورون مردهDead neuron
- نورون مرده‌ی ReLUDead ReLU
- نوشتن در کشCache write
- نیتIntent
- نیمه‌دوطرفهHalf-duplex
- وابستگی غیرمستقیمTransitive dependency
- وابستهDependent
- واترمارک‌گذاریWatermarking
- واترمارک‌گذاری صوتیAudio Watermarking
- وادارسازی معلمTeacher forcing
- وارم‌آپ (پیش‌گرمایش)Warmup
- وارون‌سازی پنهانLatent inversion
- واریانس تبیین‌شدهExplained Variance
- واژگان بستهClosed-vocabulary
- واژه‌نامه‌ی اسامی خاصGazetteer
- واکوانتیزه‌سازیDequantize
- واگرایی کولبک-لایبلرKL Divergence
- ورود ناگهانی به کلامBarge-in
- ورودی درهم‌تنیدهInterleaved Input
- ورودی صدا / خروجی صداVoice-in / voice-out
- وزن‌دهی به کلاس‌هاClass weights
- وضعیت پایدارDurable state
- وضعیت سلولCell state
- وظیفه‌ی بهانه‌ایPretext task
- وفاداریFaithfulness
- وقفهInterrupt
- ووکوودرVocoder
- ویژگی‌های تأخیریLag Features
- هارمونیک‌های کرویSpherical Harmonics
- هدایت بدون طبقه‌بندClassifier-Free Guidance (CFG)
- هدف سرعتVelocity Target
- هر-به-هرAny-to-any
- هرس (کوتاه‌سازی)Truncation
- هرس کردنPruning
- هرس کردن ابزارهاTool Pruning
- هرس کردن کش کلید-مقدارKV cache pruning
- هزینه‌ی باروری توکن‌هاFertility tax
- هزینه‌ی بازیابی گونه‌هاVariant recovery tax
- هزینه‌ی سرریز گنجایشCapacity spillover tax
- هسته‌ی تنسور (Tensor Core)Tensor Core
- هشینگ حساس به مکانLocality-Sensitive Hashing (LSH)
- هماهنگ با سخت‌افزارHardware-aligned
- هماهنگ‌کنندهOrchestrator
- هماهنگی خودجوشEmergent Coordination
- هم‌ترازسازی مقابله‌ای تصویر و متنimage-text contrastive (ITC)
- هم‌خطی چندگانهMulticollinearity
- هم‌سیاستOn-policy
- هموارسازیSmoothing
- هموارسازی برچسب‌هاLabel Smoothing
- هموارسازی لاپلاسLaplace smoothing
- هم‌واریانس با انتقالTranslation equivariance
- هوش مصنوعی قانون‌محورConstitutional AI
- یادگیرنده‌ی ضعیفWeak Learner
- یادگیری انتقالیTransfer Learning
- یادگیری انتقالی میان‌زبانیCross-lingual transfer
- یادگیری بازنمایی ماتریوشکاMatryoshka Representation Learning
- یادگیری تقابلیContrastive learning
- یادگیری تقویتیReinforcement Learning
- یادگیری تقویتی از طریق بازخورد انسانیRLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback)
- یادگیری تقویتی چندایجنتیMulti-Agent Reinforcement Learning (MARL)
- یادگیری تنبلLazy Learning
- یادگیری چندشات درون‌متنیIn-context Few-shot Learning
- یادگیری حساس به هزینهCost-sensitive learning
- یادگیری خودنظارتیSelf-supervised learning
- یادگیری عمیقDeep learning
- یادگیری ماشینMachine learning
- یادگیری مشتاقEager Learning
- یادگیری نظارت‌شدهSupervised Learning
- یادگیری نظارت‌نشدهUnsupervised Learning
- یخ‌زدایی تدریجیProgressive Unfreezing
- K-نزدیک‌ترین همسایهK-Nearest Neighbors
- K-fold لایه‌بندی‌شدهStratified K-fold
- M-RoPE با زمان‌بندی هم‌ترازTime-aligned M-RoPE
- RAG بر پایه‌ی تصویرVision-native RAG
- SVD مقطوعTruncated SVD